Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, thiên tai và các rủi ro học đường ngày càng gia tăng, việc xây dựng trường học an toàn, phòng chống tai nạn thương tích không chỉ là tiêu chuẩn bắt buộc của ngành giáo dục mà còn là ưu tiên hàng đầu của mọi gia đình khi lựa chọn môi trường học tập cho con.
Bài viết dưới đây của The Dewey Schools sẽ giúp quý phụ huynh và các nhà quản lý giáo dục thấu suốt khái niệm, 50 tiêu chí đánh giá chuẩn quốc gia và quy trình 8 bước vận hành trường học an toàn hiệu quả nhất.

Trường học an toàn là gì? (Ảnh: Sưu tầm internet)
1. Trường học an toàn là gì?
Trường học an toàn (Safe School) là môi trường giáo dục được quy hoạch, xây dựng và vận hành nhằm bảo vệ tối đa sức khỏe thể chất, sức khỏe tâm thần và tính mạng của học sinh, giáo viên, cán bộ nhân viên trước các nguy cơ tai nạn thương tích, bạo lực học đường, tệ nạn xã hội và các sự cố thảm họa, thiên tai.
Kết quả đánh giá trường học an toàn là một trong những tiêu chí bắt buộc để kiểm định chất lượng giáo dục và công nhận trường đạt chuẩn quốc gia tại Việt Nam.
Một cơ sở giáo dục được công nhận là trường học an toàn phải đáp ứng đồng bộ hai yếu tố:
- An toàn công trình & Cơ sở vật chất: Hệ thống phòng học, sân chơi, thiết bị dạy học, công trình vệ sinh và phòng cháy chữa cháy đạt chuẩn, có khả năng chống chịu rủi ro.
- An toàn phi công trình & Con người: Nhận thức, kỹ năng sinh tồn của học sinh, giáo viên và quy trình quản lý rủi ro, ứng phó sự cố được thiết lập bài bản hằng năm.
2. Bảng đối chiếu: Tại sao cần phải xây dựng trường học an toàn?
Để giúp người đọc dễ dàng nhận diện lý do mô hình này trở thành tiêu chuẩn giáo dục bắt buộc, dưới đây là bảng phân tích các nhóm giá trị cốt lõi:
| Nhóm lý do chiến lược | Vai trò & Giá trị thực tiễn đối với xã hội |
| Bảo vệ nhóm dễ tổn thương | Trẻ em là đối tượng yếu thế nhất khi xảy ra tai nạn hoặc thảm họa. Bảo vệ an toàn cho học sinh là bảo vệ tương lai của đất nước. |
| Đảm bảo tính liên tục của giáo dục | Trường học an toàn giúp duy trì kế hoạch giảng dạy không bị gián đoạn, giúp học sinh sớm ổn định tâm lý sau các biến cố thiên tai. |
| Trung tâm cứu trợ cộng đồng | Tại nhiều địa phương (đặc biệt là vùng nông thôn, bão lũ), trường học còn được trưng dụng làm nơi trú ẩn và cứu trợ khẩn cấp cho người dân. |
| Sức lan tỏa giáo dục 3 thế hệ | Học sinh được rèn luyện kỹ năng an toàn tại trường sẽ về chia sẻ với cha mẹ và tiếp tục truyền dạy cho con cái trong tương lai. |
| Tiêu chí chuẩn quốc gia | Kết quả đánh giá trường học an toàn là điều kiện tiên quyết để công nhận trường đạt kiểm định chất lượng giáo dục chuẩn quốc gia. |

Xây dựng trường học an toàn theo chuẩn quốc gia (Ảnh: Sưu tầm internet)
Tham khảo:
- Lớp học hạnh phúc là gì? Giải pháp xây dựng lớp học hạnh phúc
- Trường chất lượng cao là gì? Top 9 trường chất lượng ở Hà Nội
3. Khung 50 tiêu chí đánh giá trường học an toàn theo Thông tư 18/2023/TT-BGDĐT
Được đánh giá theo Thông tư 18/2023/TT-BGDĐT ngày 26/10/2023 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, bao gồm 50 tiêu chí thuộc 6 nhóm nội dung (yêu cầu đạt tối thiểu 80% tiêu chí và 100% các tiêu chí bắt buộc).
Dưới đây là bảng tổng hợp 6 nhóm nội dung đánh giá theo quy định pháp luật:
| Nhóm nội dung đánh giá | Số lượng tiêu chí | Số tiêu chí bắt buộc | Nội dung trọng tâm |
| 1. Cơ sở vật chất, thiết bị, học liệu | 17 tiêu chí | 8 tiêu chí | Kiểm tra chất lượng phòng học, bàn ghế, thiết bị điện, khu vui chơi thể thao, nhà vệ sinh, nguồn nước sạch. |
| 2. An ninh trật tự & An toàn mạng | 4 tiêu chí | 3 tiêu chí | Phòng chống bạo lực học đường, phòng chống tệ nạn xã hội, hướng dẫn học sinh sử dụng Internet an toàn. |
| 3. Phòng chống đuối nước, giao thông & TNTT | 10 tiêu chí | 4 tiêu chí | Giáo dục kỹ năng an toàn giao thông, kỹ năng bơi an toàn, phòng cháy chữa cháy, phòng chống ngã, điện giật. |
| 4. Bảo vệ & Chăm sóc sức khỏe người học | 8 tiêu chí | 5 tiêu chí | Phòng chống dịch bệnh học đường, tác hại thuốc lá/rượu bia, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm tại canteen bán trú. |
| 5. Ứng xử, dân chủ & Tư vấn tâm lý | 4 tiêu chí | 0 tiêu chí | Thực hiện quy tắc ứng xử văn hóa, giáo dục sức khỏe tâm thần, hoạt động tư vấn tâm lý và công tác xã hội học đường. |
| 6. Công tác quản lý rủi ro | 7 tiêu chí | 3 tiêu chí | Thành lập Ban quản lý rủi ro, xây dựng kế hoạch ứng phó, tổ chức diễn tập sự cố định kỳ hằng năm. |
| TỔNG CỘNG | 50 tiêu chí | 23 tiêu chí | Xếp loại ĐẠT: Đạt tối thiểu 80% tổng tiêu chí (>= 40/50) và 100% tiêu chí bắt buộc (23/23). |

Các tiêu chí đánh giá trường học an toàn (Ảnh: Sưu tầm internet)
Có thể cha mẹ quan tâm: Trường học thông minh là gì? Tiêu chí xây dựng trường học thông minh
4. Quy trình 8 bước xây dựng trường học an toàn & Quản lý rủi ro thảm họa
Để xây dựng một trường học an toàn chuẩn mực, nhà trường cần triển khai quy trình 8 bước bài bản theo hướng dẫn của ngành giáo dục:
| Các bước thực hiện | Nội dung công việc trọng tâm |
| Bước 1: Nâng cao nhận thức | Tổ chức tuyên truyền, tập huấn cho toàn thể giáo viên, học sinh, phụ huynh về quản lý rủi ro, thảm họa và tai nạn thương tích. |
| Bước 2: Thành lập Ban quản lý | Quyết định thành lập Ban quản lý rủi ro thảm họa nhà trường (Hiệu trưởng làm Trưởng ban, các thành viên gồm đại diện giáo viên, phụ huynh, y tế). |
| Bước 3: Đánh giá thực trạng | Rà soát, xác định các nguy cơ tiềm ẩn từ thiên nhiên (bão lũ, sạt lở) và nguy cơ nội tại (dây điện hở, cây cao dễ gãy, lan can thấp, công trình xuống cấp). |
| Bước 4: Lập kế hoạch quản lý | Xây dựng Kế hoạch quản lý rủi ro thảm họa chi tiết, bao gồm danh sách nhân sự, sơ đồ thoát hiểm, số điện thoại khẩn cấp và phân công trách nhiệm. |
| Bước 5: Thành lập các tiểu ban | Phân công các tiểu ban chuyên trách: Tiểu ban Sơ tán, Tiểu ban Sơ cấp cứu, Tiểu ban Cảnh báo sớm, Tiểu ban Cứu hộ cứu nạn. |
| Bước 6: Phổ biến công khai | Niêm yết công khai sơ đồ phòng chống rủi ro, bảng nội quy an toàn tại bảng tin nhà trường và phổ biến trong các buổi sinh hoạt dưới cờ. |
| Bước 7: Diễn tập thực chiến | Tổ chức diễn tập ứng phó sự cố (PCCC, sơ tán động đất/bão lũ) ít nhất 1 lần/năm để kiểm tra phản xạ của học sinh và thầy cô. |
| Bước 8: Đánh giá & Cập nhật | Rà soát, bổ sung kế hoạch định kỳ vào đầu mỗi năm học (tháng 9) dựa trên tình hình thực tế của địa phương. |

Đảm bảo an toàn trong trường học (Ảnh: Sưu tầm internet)
5. Mô hình Trường học an toàn toàn diện tại The Dewey Schools
Tại Hệ thống trường phổ thông liên cấp The Dewey Schools, an toàn học đường không dừng lại ở một khẩu hiệu hành chính, mà là tiêu chuẩn vận hành cốt lõi được ưu tiên hàng đầu hằng ngày:
- An toàn cơ sở vật chất chuẩn LOTUS: Công trình nhà trường đạt chứng nhận Công trình Xanh LOTUS với vách kính giảm bức xạ, hệ thống PCCC tự động hiện đại, lưới an toàn lan can ban công đạt chuẩn và không gian sân chơi rợp bóng mát cây xanh.
- An toàn Vệ sinh thực phẩm 5 sao: Bếp ăn bán trú vận hành theo quy trình Bếp ăn 1 chiều nghiêm ngặt, thực hiện chế độ Kiểm thực 3 bước và Lưu mẫu thực phẩm 24 giờ theo đúng Quyết định 1246/QĐ-BYT.
- An toàn cảm xúc & Kỷ luật tích cực: Thầy cô Dewey áp dụng phương pháp Kỷ luật tích cực (Positive Discipline), nói KHÔNG với bạo lực ngôn từ hay trừng phạt hạ nhục. Phòng tư vấn tâm lý học đường luôn sẵn sàng hỗ trợ, lắng nghe và giải tỏa căng thẳng cho học sinh hằng ngày.
- Đào tạo kỹ năng sinh tồn thực chiến: Học sinh được thực hành các chuyên đề an toàn giao thông, kỹ năng phòng chống đuối nước tại hệ thống bể bơi 4 mùa Aqua-Tots chuẩn Mỹ và tham gia các buổi diễn tập PCCC khẩn cấp hằng năm.

Lập kế hoạch quản lý rủi ro thảm họa tại trường học (Ảnh: Sưu tầm internet)
6. FAQs – Các câu hỏi thường gặp
Dưới đây là phần giải đáp chi tiết từ các chuyên gia giáo dục giúp phụ huynh và nhà trường tháo gỡ những băn khoăn thực tế hằng ngày.
Sự khác biệt bản chất giữa “Trường học an toàn” và “Trường học thân thiện” là gì?
“Trường học an toàn” tập trung vào việc bảo vệ thể chất, tính mạng và phòng chống tai nạn thương tích, thảm họa (theo Thông tư 18/2023/TT-BGDĐT). Trong khi đó, “Trường học thân thiện” nghiêng về việc xây dựng môi trường văn hóa ứng xử, tâm lý lành mạnh, mối quan hệ tích cực giữa thầy trò và bạn bè. Hai mô hình này bổ trợ chặt chẽ cho nhau để kiến tạo nên một ngôi trường hạnh phúc toàn diện.
Phụ huynh có thể đóng góp cụ thể những gì để cùng nhà trường xây dựng trường học an toàn cho con?
Phụ huynh có thể đồng hành bằng cách: (1) Nêu gương chấp hành an toàn giao thông khi đưa đón con trước cổng trường; (2) Tham gia Ban quản lý rủi ro hoặc Ban đại diện cha mẹ học sinh để giám sát an toàn thực phẩm bán trú; (3) Thường xuyên trò chuyện, lắng nghe để phát hiện sớm các dấu hiệu bất ổn tâm lý hoặc nguy cơ bạo lực học đường của con để phối hợp cùng giáo viên xử lý.
Khi xảy ra sự cố tai nạn thương tích tại trường, quy trình xử lý sơ cấp cứu ban đầu được pháp luật quy định ra sao?
Khi xảy ra sự cố, nhà trường phải lập tức triển khai quy trình 4 bước: (1) Sơ cấp cứu tại chỗ bởi cán bộ y tế học đường; (2) Liên hệ ngay với Trung tâm cấp cứu 115 hoặc cơ sở y tế gần nhất; (3) Thông báo khẩn cấp cho cha mẹ/người giám hộ của học sinh; (4) Lập biên bản ghi nhận sự cố, xác định nguyên nhân và báo cáo cơ quan quản lý cấp trên để rà soát, khắc phục nguy cơ tái diễn.
7. Kết luận
Xây dựng trường học an toàn không chỉ là nhiệm vụ hành chính để đạt chuẩn kiểm định chất lượng, mà là cam kết đạo đức cao nhất của ngành giáo dục đối với sự sống và tương lai của thế hệ trẻ. Một môi trường an toàn về cả thể chất lẫn cảm xúc sẽ là điểm tựa vững chắc nhất để mỗi học sinh tự tin khám phá tri thức, phát triển tài năng và trưởng thành hạnh phúc hằng ngày.
Xem thêm: Trường học thân thiện: Tiêu chí và giải pháp xây dựng




