“Buồn trông ngắm giọt sương rơi
Em ngồi em nhớ mẹ hiền ngoài mương”
Hai câu ca dao mang âm hưởng quen thuộc ấy không được chép lại từ sách. Đó là lời một TDSer viết sau khi tìm hiểu cách người xưa mượn những hình ảnh gần gũi để gửi vào ca dao nỗi nhớ, niềm thương và những tâm sự khó nói thành lời.

Những sáng tác như thế đã xuất hiện trong một triển lãm nhỏ ngay trong tiết học Văn Tiếng Việt. Trên từng trang giấy A5 là bài ca dao do học sinh tự viết, đặt bên cạnh phần phân tích tác phẩm mà mỗi em yêu thích. Các bạn đi quanh lớp, đọc thơ của nhau, lắng nghe những cách cảm khác nhau rồi để lại lời góp ý.
Trước khi cầm bút, TDSers đã làm quen với các mô-típ như “Chiều chiều…” hay “Buồn trông…”. Các em quan sát cách ca dao gieo vần, ngắt nhịp, lựa chọn hình ảnh và dùng những câu chữ mộc mạc để diễn tả đời sống nội tâm. Từ những hiểu biết ấy, mỗi bạn thử viết một bài lục bát bằng cảm xúc và tiếng nói của riêng mình.

Ở chiều ngược lại, khi phân tích một bài ca dao mình yêu thích, học sinh cần đọc kỹ hơn để nhận ra điều ẩn sau từng câu chữ. Cùng một tác phẩm, có bạn chú ý đến hình ảnh, có bạn cảm nhận nhịp thơ, có bạn lại nhìn thấy một tâm trạng mà người khác chưa nhận ra. Những trao đổi trong triển lãm vì thế giúp mỗi em trở lại với bài viết của mình bằng một góc nhìn rộng hơn.
Khi được đọc, phân tích rồi tự mình “gieo vần”, ca dao không còn là những câu thơ thuộc về một thời xa xưa. Các em hiểu thêm đời sống tâm hồn của người Việt, đồng thời nhận ra ngôn ngữ có thể giúp mình gọi tên và sẻ chia những cảm xúc rất riêng.

Học Văn, vì thế, là hiểu người xưa đã gửi gì vào câu chữ và dần biết cách cất lên tiếng nói của chính mình.





