Bảng phân cảnh thường được coi là một công cụ lập kế hoach – cách để trực quan hóa trình tự của sự kiện trước khi chúng diễn ra. Dù là trong thiết kế, sản xuất video, hay viết lách, mục đích của bảng phân cảnh là để lập bản đồ từng bước mọt trong một quá trình. Nhưng nếu chúng tao đảo chiều ý tưởng đó thì sao? Nếu, thay vì chỉ nhìn về chiều tiến lên, chúng ta lại sử dụng bảng phân cảnh như một công cụ phản ánh – một cách để nhìn ngược trở lại hành trình học tập thì sao?
Trong Học tập theo dự án (PBL0), khi các dự án diễn ra hàng tuần hoặc thậm chí hàng tháng, học sinh đôi khi có thể quên mất đi những khoảnh khắc quan trọng. Bảng phân cảnh đưa ra một cách có cấu trúc để tạm dừng, phản ánh, và ghi lại những suy nghĩ đang hình thành của các em, làm cho việc học trực quan hơn trong một thử thể hữu hình. Không chỉ là phản ánh bằng văn bản, nó còn khuyến khích học sinh tư duy về các trải nghiệm của các em thông qua việc vẽ.
Điều này kết nối với sức mạnh của hồ sơ tài liệu – một thực hành thiết yếu ở cả PBL và các phương pháp tiếp cận như Reggio Emilia. Hồ sơ tài liệu không chỉ về việc lưu giữ hồ sơ; nó giúp học sinh theo dõi các hành trình học tập của chính mình, xem lại suy nghĩ của mình, và đào sâu hiểu biết của mình. Bằng việc khiến cho việc học trở nên trực quan, chúng tôi củng cố lại ý tưởng rằng kiến thức không chỉ đơn giản được tiếp thu – mà nó được bồi đắp qua thời gian thông qua sự truy vấn, phối hợp, và phản ánh.
Bảng Phân cảnh Có thể Nâng cao sự Phản ánh Như thế nào?
Như một công cụ phản ánh, bảng phân cảnh đem lại một số lợi ích:
- Khai thác nhiều phương thức học tập – kết hợp kể truyện trực quan với phản ánh bằng văn bản
- Ghi lại sự trưởng thành qua thời gian – giúp học sinh xác định các suy nghĩ đang hình thành và các kỹ năng của các em xuyên suốt các giai đoạn dự án.
- Khuyến khích phản ánh sâu hơn – tạo thói quen chậm lại để tư duy khi học, học những câu hỏi sâu hơn, và khám phá các thời điểm quan trọng.
- Tạo một thực thể học tập hữu hình – hoạt động như một tác phẩm danh mục hồ sơ mạnh mẽ thể hiện hành trình học tập của các em.
Không giống như việc phản ánh một lần khi kết thúc dự án, bảng phân cảnh có thể là một quá trình tiếp diễn. Học sinh có thể xem lại bảng phân cảnh của mình ở các điểm khác nhau trong dự ág, bổ sung thêm ô mới sau mỗi giai đoạn của dự án để ghi lại hiểu biết đang hình thành của các em. Ngoài ra, giáo viên có thể thiết lập một thói quen, chẳng hạn như tạm dừng sau vài buổi học cho học sinh phản ánh và xây tiếp bảng phân cảnh của các em. Cách tiếp cận này cho phép các em theo dõi việc học tại thời gian thực, tạo sự kết nối giữa các giai đoạn khác nhau của dự án và đào sâu sự phản ánh của các em qua thời gian.
Có nhiều cách khác nhau để sử dụng bảng phân cảnh như một công cụ phản ánh, nhưng hai cách tiếp cận đặc biệt hiệu quả bao gồm:
- Bảng Phân cảnh Kỹ năng Thành công – học sinh phản ánh về cách các em đã phát triển những kỹ năng chính giúp các em phát triển vượt ra ngoài lớp học, chẳng hạn như tư duy phản biện, phối hợp, và sáng tạo.
- Bảng Phân cảnh Nội dung và các Khám phá – học sinh theo dõi các khoảnh khắc học tập lớn nhất, xác định những khám phá chính, hiểu biết sâu sắc về chuyên môn, và kiến thức định hình nên tư duy của các em.
Cả hai cách tiếp cận đều giúp học sinh làm cho việc học của các em trở nên trực quan và có ý nghĩa, cho phép các em tư duy về các trải nghiệm của mình theo các cách khác nhau.
Phương pháp tiếp cận 1: Bảng phân cảnh Thông qua Lăng kính của các Kỹ năng Thành công
Phương pháp tiếp cận này giúp học sinh nhận ra sự phát triển của các em ở các năng lực thiết yếu vượt ra khỏi nội dung học thuật. Bằng việc lập bản đồ các khoảnh khắc quan trọng khi học sinh rèn luyện các kỹ năng này, các em có được sự tự nhận thức về sự tiến bộ trong học tập của các em.
Xác định các Kỹ năng Thành công để Theo dõi
Học sinh có thể suy ngẫm về Chân dung học sinh Tốt nghiệp hoặc các Kỹ năng Thành công phổ biến – chẳng hạn như những kỹ năng được thiết lập bởi nhà trường hoặc hệ thống trường của bạn – ở đó vạch ra các kỹ năng và năng lực mà học sinh cần phải có để tốt nghiệp, mở rộng vượt qua các tiêu chuẩn học thuật, chẳng hạn như:
- Tư duy Phản biện – Giải quyết vấn đề, phân tích thông tin, đưa ra quyết định
- Phối hợp – Làm việc với người khác, chia sẻ các ý tưởng, điều hướng động lực nhóm
- Giao tiếp – Diễn đạt các ý tưởng một cách rõ ràng, lắng nghe chủ động, trình bày về sản phẩm
- Sáng tạo – Tạo nên các ý tưởng mới, tư duy vượt ngoài khuôn mẫu, thiết kế các giải pháp
Lập bản đồ các kỹ năng thành công cho các Khoảnh khắc trong Dự án
Học sinh xác định các khoảnh khắc đặc biệt xuyên suốt dự án khi các em áp dụng các kỹ năng này
Gợi ý phản ánh:
- Tư duy phản biện – Bạn đã phải giải quyết một vấn đề hoặc nghĩ lại cách tiếp cận của bạn khi nào?
- Phối hợp – Bạn đã phải làm việc với một nhóm để đạt được mục tiêu khi nào?
- Giao tiếp – Bạn đã phải giải thích các ý tưởng của mình một cách rõ ràng và biện luận cho quan điểm của mình khi nào?
- Khôi phục – Ban đã đối mặt với thử thách và vượt qua nó khi nào?
Tạo Bảng Phân cảnh các Kỹ năng Thành công
Học sinh minh họa những khoảnh khắc chính khi các em thể hiện những kỹ năng này. Các em có thể kết hợp hình ảnh trực quan với các bài viết phản ánh ngắn để giải thích về những gì các em đã học được.
Cuối dự án, học sinh không chỉ nhận ra sự phát triển của mình mà còn thấy được các kỹ năng này áp dụng như thế nào cho các thử thách trong tương lai.
Phương pháp tiếp cận 2: Nội dung Bảng Phân cảnh và các Khám phá Chính
Phương pháp tiếp cận này chuyển trọng tâm sang nhưng gì mà học sinh đã học được xuyên suốt dự án. Thay vì nhấn mạnh vào các kỹ năng, học sinh theo dõi khoản khắc khám phá chính, hiểu biết chuyên sâu, và kiến thức mới định hình lại tư duy của các em.
Xác định Khoảnh khắc Học tập và Khám phá
Học sinh suy ngẫm về các khoảnh khắc chính khi các em đã có bước đột phá, học được cái gì đó đáng ngạc nhiên hoặc đạt có được hiểu biết sâu hơn.
Gợi ý phản ánh:
- Hiểu biết chuyên sâu, trải nghiệm thức địa, hoặc nghiên cứu nào đã thay đổi cách các em nhìn nhận chủ đề đó?
- Điều gì là bước ngoặt chính trong học tập của em?
- Khoảnh khắc nào trong dự án các em thấy hào hứng hoặc thử thách nhất?
Tạo Bảng Phân cảnh Học tập & Khám phá
Học sinh minh họa năm khoảng khắc học tập chính xuyên suốt dự án. Ví dụ có thể bao gồm:
- Một cuộc hội thoại với một chuyên gia đã làm thay đổi tư duy của các em
- Một thử thách trong nghiên cứu hoặc nguyên mẫu của các em, dẫn tới hiểu biết sâu hơn
- Một khám phá bất ngờ thay đổi góc nhìn của các em
Bằng việc ghi lại những khoảnh khắc học tập chính này một cách trực quan, học sinh sẽ củng cố hiểu biết của mình và tạo nên sự phản ánh giúp cho hành trình học tập của các em trở nên hữu hình.
Điều này có thể trông như thế nào?
Ví dụ dưới đây minh họa cách một học sinh có thể tham gia phản ánh bằng bảng phân cảnh có cấu trúc, ý nghĩa xuyên suốt một dự án. Trong trường hợp này, dự án cho thấy cách bản dịch ảnh hưởng đến trải nghiệm xem. Đầu tiên, học sinh gặp khó khăn trong việc xác định các mẫu để truyền tải, cảm thấy không thoải mái vì sự không nhất quán. Để thúc đẩy tư tuy tiếp, các em thiết kế một khảo sát để xem xét cách bối cảnh văn hóa định hình ý nghĩa. Sau đó, một chuyên gia ở lĩnh vực này đến xem và đưa ra hiểu biết mới về độ chính xác mang tính kỹ thuật của phụ đề. Học sinh ghi lại những khoảng khắc này thông qua bảng phân cảnh, thể hiện cách sự phản ánh có thể kịp thời, có mục đích, đan xen liền mạch vào quá trình học tập.
Cửa sổ nhìn vào Hành trình Học tập Tập thể
Một số học sinh có thể gặp khó khăn khi diễn đạt suy nghĩ của mình bằng lời hoặc viết khi phản ánh về sự phát triển, các thử thách, hoặc các khám phá chính. Tuy nhiên, việc bắt đầu với một bức vẽ, một chuỗi sự kiện, hoặc thậm chí là một vài từ khóa cho phép các em tư duy về các trải nghiệm của mình một cách trực quan, giúp các em dễ dàng truyền tải phản ánh của các em sang văn bản. Nghiên cứu cho thấy rằng việc phác thảo thúc đẩy khả năng đọc hiểu và ghi nhớ bằng cách kích hoạt các quá trình nhận thức khác nhau thay vì chỉ viết ra. Theo một bài báo trên Edutopia về việc vẽ và học tập sâu hơn, việc hình dung các ý tưởng/trải nghiệm thông qua phá thảo giúp học sinh tham gia sâu hơn với nội dung, khiến các khái niệm trừu tượng trở nên cụ thể hơn, và tăng cường khả năng ghi nhớ, cuối cùng dẫn đến những suy ngẫm có ý nghĩa (Terada 2019).
Đối với các nhà giáo dục, bảng phân cách đem đến một cửa sổ mạnh mẽ nhìn vào lộ trình học tập của từng học sinh. Theo Tiziana Filippini, một nhà sư phạm cao cấp ở các trường mầm non Reggio Emilia, chia sẻ trên Visiable Learners, hồ sơ tài liệu đóng vai trò như “ký ức của một nhóm.” Bằng việc hiển thị những bảng phân cảnh phản ánh này ở lớp học, các nhà giáo dục khiến cho một loạt trải nghiệm của học sinh trở nên trực quan. Vẻ đẹp của quá trình này nằm ở cách hành trình của mỗi học sinh được trình bày một cách độc đáo – một số có thể tô đậm vào những khó khăn mà các em đã vượt qua, trong khi những học sinh khác ghi lại những khoảnh khắc đột phá hoặc những khám phát không ngờ tới. Những tường thuật trực quan này không chỉ tiết lộ cách học sinh tiếp cận cac thử thách và điều gì nổi bật với các em mà còn giúp cho suy nghĩ đang hình thành của các em trở nên hữu hình. Theo cách này, sự phản ánh trở thành sự tưởng thưởng trực quan, có ý nghĩa về sự phát triển.
Vượt ra bên ngoài lớp học, các bảng phân cảnh phản ánh có thể là thực thể mạnh mẽ cho các buổi trình diễn của học sinh hoặc các sự kiện mở, nơi học sinh chia sẻ các hành trình học tập của các em với đối thượng khản giả rộng lớn hơn. Dù là trình bày cho bố mẹ hay các thành viên trong cộng đồng, những bảng phân cảnh này đem đến một cách hấp dẫn để trình bày rõ ràng về sự phát triển của các em cũng như các thử thách. Quá trình này thúc đẩy cảm giác được trao quyền và củng cố sự kết nối với gia đình và cộng đồng của các em. Nó cũng mời gọi khán giả đặt các câu hỏi và tham gia vào cuộc hội thoại có ý nghĩa.
Nguồn tham khảo: https://www.pblworks.org/blog/flipping-script-storyboarding-reflection-tool-pbl
