Bao nhiêu thành ngữ vẫn được dùng mỗi ngày, nhưng liệu chúng ta đã thực sự hiểu hết ý nghĩa phía sau?
Dự án Tiếng Việt kết hợp Nghệ thuật Thị giác của học sinh khối 7, với chủ đề “Chuyện kể từ những từ quen”, chính là hành trình trở về với văn hóa, lịch sử và đời sống xưa để học sinh thêm hiểu và trân trọngTiếng Việt một cách trọn vẹn hơn.
Trong vai trò những “người biên soạn”, các học sinh của Dewey Ocean Park đã tự tay “xuất bản” nên những cuốn từ điển độc đáo ở các chủ đề, từ thành ngữ Hán Việt trang trọng, thành ngữ thuần Việt giàuhình ảnh, đến ngôn ngữ địa phương mang đậm hơi thở vùng miền. Mỗi câu thành ngữ được học sinh chọn lọc là kết quả của quá trình tìm hiểu, lý giải để từ một lời nói quen thuộc, mở ra cả thế giới ý nghĩa vănhóa phía sau.
Với 2 tháng chuẩn bị cho dự án, mỗi sản phẩm được biên soạn công phu, từ việc tự tay vẽ bìa sách, xác định chủ đề, cách thức giải nghĩa, nguồn gốc từ ngữ đến cách ứng dụng trong thực tế. Dưới cách tiếpcận của các em, ngôn ngữ được nhìn nhận một cách sống động: phân tích nghĩa gốc – nghĩa chuyển, nhận diện sắc thái biểu đạt và đặt trong những ngữ cảnh cụ thể của đời sống và văn chương. Nhờ vậy, nhữngthành ngữ không chỉ dễ hiểu hơn, mà còn trở nên gần gũi, có thể vận dụng linh hoạt trong giao tiếp và văn chương.
Đại diện nhóm thực hiện dự án, bạn Nguyễn Bảo Ngọc (7Rome) chia sẻ về cuốn từ điển hơn 200 trang thành ngữ Hán Việt được biên soạn công phu: “Chúng em lựa chọn hình tượng Chu Văn An cho bìasách như một biểu trưng cho tinh thần học thuật và giá trị đạo lý mà chữ nghĩa lưu giữ. Cuốn từ điển không chỉ dừng lại ở tra cứu, mà hướng tới khả năng ứng dụng trong thực tế. Mỗi mục từ đều được phân tíchtheo cấu trúc, tách nghĩa từng yếu tố rồi kết nối thành ý nghĩa hoàn chỉnh, kèm theo đoạn văn minh họa để người đọc hiểu sâu và sử dụng linh hoạt trong ngữ cảnh cụ thể.”
Buổi báo cáo dự án trở thành một không gian đối thoại học thuật giữa học sinh và giáo viên. Mỗi nhóm kể lại “câu chuyện của từ” bằng chính góc nhìn và cách hiểu của mình. Từ những thành ngữ quenthuộc, các em thêm yêu quý vẻ đẹp của Tiếng Việt. Và khi biết trân trọng, sử dụng ngôn ngữ một cách ý thức, chính các em sẽ là những cá nhân góp phần gìn giữ và tiếp nối những giá trị văn hóa ấy một cách tựnhiên, bền bỉ qua từng thế hệ.
